Википедия

Казанский диалект

Средний диалект (также казанский диалект, тат. урта диалект, казан диалекты) — диалект татарского языка, совокупность говоров казанских, касимовских и астраханских татар, заказанских и нижнекамских кряшен, нагайбаков, лежит в основе современного татарского литературного языка. На формирование казанского диалекта оказали влияние булгарский язык (VII — XIII), кыпчакский язык (XI — XV), ногайский язык (XV — XVII), а также финно-угорские и русский языки.

Средний диалект
Самоназвание урта диалект, казан диалекты
Страна Россия
Регионы Татарстан, Кировская область, Марий Эл, Челябинская область, Рязанская область, Башкортостан, Свердловская область, Удмуртия, Курганская область, Пермский край, Астраханская область, Оренбургская область
Классификация
Категория Языки Евразии
Языковая семья
Тюркская семья
Кыпчакская группа
Поволжско-кыпчакские языки
Письменность кириллица, латиница (татарская письменность)
Glottolog midd1325

Говоры

Фонетические процессы

Отличается наличием явления ж — окания, увулярных қ и ғ, фрикативного ч (щ), огубленного варианта а.

Ведущие фонетические процессы подавляющего большинства говоров среднего диалекта следующие:

  • употребление огубленного а во всех позициях: бала, алма;
  • употребление удлиненного дифтонга -өй (көйәнтә, сөйәк, чөй) или его замена дифтонгом -ий : силәшә (лит. сөйләшә), кийә (лит.көя), сийәк (лит.сөяк).
  • употребление дифтонгов -ай/әй (лит. -ый/ий): бармай (лит. бармый), шундай (лит. шундый), карай (лит.карый), сөйләй (лит. сөйли)
  • употребление вместо литературных заднеязычных К, Г, Х , увулярных Қ, Ғ, Һ :

қарға (лит.карга), қайғы (лит. кайгы), ақ (лит. ак), ғалим (лит.галим), һәтәр (лит. хәтәр) и т. д.

  • Использование Җ (ж — окание) вместо литературной Й : җаулык (лит. яулык), җөри (лит. йөри), җөз (лит. йөз), җул (лит. юл), җук (лит. юк), җасый (лит. ясый), җегет (лит. егет), җылан (лит. елан), җегерме (лит. егерме) и т. д.
  • использование фрикативных щелевых Ч и Җ : щәщ вместо чәч (волосы), сандугащ вместо сандугач (соловей), алмагащ вместо алмагач (яблоня), татарща вместо татарча (татарский язык), жьәй вместо җәй (лето) и т. д. Но в отдельных говорах отсутствую щеловые җ и ч, произносятся твёрно дҗ и тч, как например в Дубъязском говоре.

Особенности морфологии

  • употребление глагола в форме -асы/әсе : барасы бар; ул бүген эшкә киләсе и др.
  • употребление прилагательных -мал(л)ы/мәл(л)е, -әсе/әсе : килмәле, укымалы, киләсе и др.
  • в качестве обозначения повторения используются формы гала/гәлә, ыштыр/ештшер: баргала, укыштыр и др.

См. также

  • Татарский язык
  • Западный диалект татарского языка
  • Сибирско-татарский язык

Примечания

  1. Онлайн - энциклопедия Tatarica. Дата обращения: 23 апреля 2023. Архивировано 23 апреля 2023 года.
  2. Татарские народные говоры. Баязитова Ф. С., Хайрутдинова Т. Х.- Казань.: Магариф, 2008 г.,

Ссылки

  • «Татарские народные говоры» Баязитова Ф. С., Хайрутдинова Т. Х.- Казань.: Магариф, 2008 г.,

Википедия, чтение, книга, библиотека, поиск, нажмите, истории, книги, статьи, wikipedia, учить, информация, история, скачать, скачать бесплатно, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, картинка, музыка, песня, фильм, игра, игры, мобильный, телефон, Android, iOS, apple, мобильный телефон, Samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ПК, web, Сеть, компьютер, Информация о Казанский диалект, Что такое Казанский диалект? Что означает Казанский диалект?

Termin srednij dialekt imeet takzhe drugie znacheniya Srednij dialekt takzhe kazanskij dialekt tat urta dialekt kazan dialekty dialekt tatarskogo yazyka sovokupnost govorov kazanskih kasimovskih i astrahanskih tatar zakazanskih i nizhnekamskih kryashen nagajbakov lezhit v osnove sovremennogo tatarskogo literaturnogo yazyka Na formirovanie kazanskogo dialekta okazali vliyanie bulgarskij yazyk VII XIII kypchakskij yazyk XI XV nogajskij yazyk XV XVII a takzhe finno ugorskie i russkij yazyki Srednij dialektSamonazvanie urta dialekt kazan dialektyStrana RossiyaRegiony Tatarstan Kirovskaya oblast Marij El Chelyabinskaya oblast Ryazanskaya oblast Bashkortostan Sverdlovskaya oblast Udmurtiya Kurganskaya oblast Permskij kraj Astrahanskaya oblast Orenburgskaya oblastKlassifikaciyaKategoriya Yazyki EvraziiYazykovaya semya Tyurkskaya semyaKypchakskaya gruppaPovolzhsko kypchakskie yazyki dd dd Pismennost kirillica latinica tatarskaya pismennost Glottolog midd1325Govory Vysokogorskij Zelenodolskij Atninskij rajony RT Mamadyshskij Mamadyshskij Sabinskij Tyulyachinskij Kukmorskij rajony RT Vyatsko Polyanskij rajon Kirovskoj oblasti Laishevskij Laishevskij Rybno Slobodskij Pestrechinskij rajony RT Baltasinskij Arskij Baltasinskij rajony Tatarstana yug Kirovskoj oblasti Baranginskij Paranginskij Mari Turekskij rajony Marij El Tarhanskij Buinskij Apastovskij Tetyushskij Alkeevskij Spasskij rajony Tatarstana prigranichnye rajony pravoberezhya Ulyanovskoj oblasti Nurlatskij Gornyj levoberezhe Volgi Tatarstana Kajbickij Zelenodolskij Apastovskij rajony Kozlovskij rajon Chuvashii Kamskoustinskij Kamsko Ustinskij Verhneuslonskij Apastovskij Tetyushskij rajony Tatarstana Nagajbakskij govor Chelyabinskaya oblast sm Nagajbaki Nizhnekamsko kryashenskij Vostok Tatarstana Bakalinskij i Sharanskij rajony Bashkortostana Grahovskij rajon Udmurtii Klyavlinskij rajon Samarskoj oblasti Zakazansko kryashenskij Severo Zapadnye rajony Tatarstana Malmyzhskij rajon Kirovskoj oblasti i prigranichnye rajony Marij El i Udmurtii Menzelinskij Agryzskij Bugulminskij Zainskij Aznakaevskij Menzelinskij Sarmanovskij Bavlinskij Muslyumovskij Almetevskij Aktanyshskij rajony Tatarstana Udmurtiya Alsheevskij Bizhbulyakskij Blagovarskij Buraevskij Belebeevskij Dyurtyulinskij Ilishevskij Karmaskalinskij Krasnokamskij Kushnarenkovskij Miyakinskij Meleuzovskij Neftekamskij Sterlibashevskij Sterlitamakskij Tujmazinskij Fedorovskij Chekmagushevskij Chishminskij Sharanskij Yanaulskij rajony Bashkortostana Birskij Birskij Kaltasinskij Baltachevskij Yanaulskij Tatyshlinskij Mishkinskij Karaidelskij rajony Bashkortostana Kasimovskij Ryazanskaya oblast sm Kasimovskie tatary Bastanskij Ryazanskaya oblast Stavropolskij kraj Nokratskij Kirovskaya oblast Udmurtiya Permskij Permskij kraj Zlatoustovskij Askinskij Salavatskij Kiginskij Duvanskij Belokatajskij rajony Bashkortostana Severo Zapad Chelyabinskoj oblasti Krasnoufimskij Sverdlovskaya oblast Ichkinskij Kurganskaya oblast Severo Vostok Chelyabinskoj oblasti Safakulskij Kurganskaya oblast Severo Vostok Chelyabinskoj oblasti Buguruslanskij Sever Orenburgskoj oblasti Kargalinskij Centr i Yug Orenburgskoj oblasti Turbaslinskij Iglinskij i Nurimanovskij rajony Bashkortostana Tepekeevskij Gafurijskij Sterlitamakskij rajony Bashkortostana Astrahanskij Astrahanskaya oblast Kalmykiya Govor tatar karakalpakov Vostok Volgogradskoj oblasti Palassovskij rajon Uralskaya oblast Kazahstana Foneticheskie processyOtlichaetsya nalichiem yavleniya zh okaniya uvulyarnyh k i g frikativnogo ch sh ogublennogo varianta a Vedushie foneticheskie processy podavlyayushego bolshinstva govorov srednego dialekta sleduyushie upotreblenie ogublennogo a vo vseh poziciyah bala alma upotreblenie udlinennogo diftonga oj kojәntә sojәk choj ili ego zamena diftongom ij silәshә lit sojlәshә kijә lit koya sijәk lit soyak upotreblenie diftongov aj әj lit yj ij barmaj lit barmyj shundaj lit shundyj karaj lit karyj sojlәj lit sojli upotreblenie vmesto literaturnyh zadneyazychnyh K G H uvulyarnyh Қ Ғ Һ karga lit karga kajgy lit kajgy ak lit ak galim lit galim һәtәr lit hәtәr i t d Ispolzovanie Җ zh okanie vmesto literaturnoj J җaulyk lit yaulyk җori lit jori җoz lit joz җul lit yul җuk lit yuk җasyj lit yasyj җeget lit eget җylan lit elan җegerme lit egerme i t d ispolzovanie frikativnyh shelevyh Ch i Җ shәsh vmesto chәch volosy sandugash vmesto sandugach solovej almagash vmesto almagach yablonya tatarsha vmesto tatarcha tatarskij yazyk zhәj vmesto җәj leto i t d No v otdelnyh govorah otsutstvuyu shelovye җ i ch proiznosyatsya tvyorno dҗ i tch kak naprimer v Dubyazskom govore Osobennosti morfologiiupotreblenie glagola v forme asy әse barasy bar ul bүgen eshkә kilәse i dr upotreblenie prilagatelnyh mal l y mәl l e әse әse kilmәle ukymaly kilәse i dr v kachestve oboznacheniya povtoreniya ispolzuyutsya formy gala gәlә yshtyr eshtsher bargala ukyshtyr i dr Sm takzheTatarskij yazyk Zapadnyj dialekt tatarskogo yazyka Sibirsko tatarskij yazykPrimechaniyaOnlajn enciklopediya Tatarica neopr Data obrasheniya 23 aprelya 2023 Arhivirovano 23 aprelya 2023 goda Tatarskie narodnye govory Bayazitova F S Hajrutdinova T H Kazan Magarif 2008 g Ssylki Tatarskie narodnye govory Bayazitova F S Hajrutdinova T H Kazan Magarif 2008 g

NiNa.Az

NiNa.Az - Абсолютно бесплатная система, которая делится для вас информацией и контентом 24 часа в сутки.
Взгляните
Закрыто