Томаш Маковский
Томаш Маковский (пол. Tomasz Makowski; 1562 или 1575 г. — ок. 1630 г.) — печатник, художник и гравёр, создатель карты Великого княжества Литовского (1613). Работал в Несвиже на территории современной Беларуси.
| Томаш Маковский | |
|---|---|
| пол. Tomasz Makowski | |
![]() Бюст в Старом парке Несвижского замка (1990) | |
| Дата рождения | 1575 |
| Место рождения | деревня Маково |
| Дата смерти | 1630 |
| Место смерти |
|
| Подданство | Речь Посполитая |
| Род деятельности | печатник, картограф, художник и гравёр |
Жизнь и труды
В начале XVII века Т. Маковский руководил типографией в Несвиже, работал при дворе князей Радзивиллов землемером, придворным артистом, рисовал и гравировал по заказам Николая Христофора Радзивилла Сиротки. В 1600-1611 гг. создал в Несвиже художественные мастерские по оформлению книг и составлению и гравировке карт. Книги с его гравюрами изданий белорусских и польских типографий можно было встретить в библиотеках и музеях Москвы, Минска, Вильно, Львова и других городов.
Способности Томаша Маковского оказались весьма кстати для Николая Радзивилла, описавшего своё путешествие в Святую Землю в отдельной книге. В книге помещён портрет путешественника, выгравированный Маковским. Титульный лист отбит с гравюры на меди, на нём — рамка с иерусалимским крестом.
Книга Кшиштофа Дорогостайского «Гиппика, или Книга о лошадях» (Краков, 1603) была иллюстрирована гравюрами Томаша Маковского. Это было первое в Речи Посполитой пособие по коневодству и конной езде (неоднократно переиздавалась).
В 1611 году в несвижской мастерской Маковский выгравировал план Москвы, на котором обозначены московские храмы, колокольни, башни и другие достопримечательности. Автор панорамных гравюр Вильно, Ковно, Клецка, Троков, Несвижа, Полоцкого, и Речицкого замков, Гродно, Бреста, «чертежа» Витебска, серии гравюр «Осада Смоленска». В 1613 году он издаёт карту Великого княжества Литовского, которую печатает в Амстердаме, в мастерской Г. Герритса. Подписывал свои произведения Маковский по-разному, например, «Маков вырезал в Несвиже» или «Томаш Маковский из Несвижа».
-
Клецк в XVII веке -
Несвиж в XVII веке -
Несвижский план Москвы. -
Станислав Жолкевский показывает на варшавском сейме 1611 г. царя Василия Шуйского
(гравюра с картины Т. Долабелла)
Радзивилловская карта великого княжества Литовского

Карта Великого Княжества Литовского изображает земли современных Литвы, Беларуси и Украины. Составленная Маковским в 1613 году для князя Николая Радзивилла, карта ВКЛ художественно оформлена, декорирована рамкой, рисунками кораблей, достоверно отмечена гидрография, обозначено 1039 населённых пунктов, в том числе 544 в ВКЛ, из них 342 — на территории Беларуси, схематично изображены замки и храмы. Кроме того в нескольких местах размещён украшенный виньетками латинский текст, содержащий сведения о природных богатствах края, реках, торговом судоходстве, крупных городах и различных учреждениях (академиях, коллегиумах, магистратах), богатых магнатских резиденциях, дворцах и усадьбах. Имеются на карте и описания обычаев и обрядов, данные о принятии в великом княжестве Литовском христианства, заключении Брестской церковной унии 1596 года и позже — унии Польской. Полная версия карты состоит из двух частей: непосредственно карты ВКЛ и карты нижнего течения реки Днепр с порогами. Карта переиздавалась в Амстердаме в 1631, 1653 и 1662 годах на латинском языке, а в 1668 году — на французском. Сегодня подлинник Радзивилловской карты находится в Национальном историческом музее Республики Беларусь, а в отделе рукописей, старопечатных и редких изданий Национальной библиотеки Беларуси имеется её факсимильное воспроизведение. Оригинал текста к карте хранится в университетской библиотеке города Уппсала в Швеции.
На карте отмечены Жемайтия, Полесье, а также особые городские округи — Слуцк (ducatus Slucensis), Могилёв (Mohiloviesis districtus), Рогачёвское староство (Rohaczouiense territorium), Речица (Rzeczycensis terra). В южной части карты отмечены Подолье, Ближняя Волынь (Wolynia citerior) и Дальняя Волынь (Volynia vlteririor). Применительно к региону Нижнего Поднепровья дано пояснение, отмечающее что эта территория также называется украиной или Низом (quae tum vkraina tum Nis ab altis vocitatur). По обеим сторонам от Днепра простирались пустынные равнины (campi deserti citra Boristenem). Примечательно, что это первое появление хоронима «украина» на географической карте.
Сведения об этой карте были введены в научный оборот в публикации 1910 года Вениамина Кордта на основании репродукции из атласа Виллема Блау 1631 года. Первая сохранившаяся оригинальная настенная карта, обнаруженая в 1913 году в библиотеке Уппсальского университета, была гравирована Гесселем Герритсом и отпечатана в Амстердаме. Другой экземпляр карты был найден в 1984 году в библиотеке Анны Амалии. Репродукции этой карты публиковались в многочисленных атласах Виллема и Яна Блау.
Память

- Бюст Т. Маковского в Несвиже (Старый парк Несвижского замка), 1990
Примечания
- Jakubowski Jan. Tomasz Makowski sztychаrz i kartograf nieświeski (przyczynek do dziejów sztuki i nauki na Litwie). - Warszawa, 1923. 30 s.
- Jakubowski Jan. Z dziejów Księcia Sierotki. Geograf polski Tomasz Makowski // Odgłosy. Księga zbiorowa, wydana staraniem i nakładem Stowarzyszenia Dom Polski w Moskwie. Moskwa, 1916. S. 69—79.
- В. П. Шамов. Краеведение Беларуси / В. П. Шамов. — Учебное пособие. — Минск: РИПО, 2014. — 302 с. — ISBN 978-985-503-419-4.
- Конно-спортивый комплекс, усадьба ГИПИКА. Дата обращения: 13 февраля 2010. Архивировано 8 июня 2019 года.
- Журнал «Союзное Государство» (апрель 2008 г.). Дата обращения: 13 февраля 2010. Архивировано из оригинала 16 февраля 2018 года.
- Jakubowski Jan. W sprawie mapy Litwy Tomasza Makowskiego (1613) // Przegląd Geograficzny. 1919. Tom I. Zeszyt 3—4. S. 297—306.
- Berkeley University of California. Lines of Latitude: Putting Ukraine on the map (and keeping it there) Архивная копия от 19 мая 2024 на Wayback Machine
- Карта Великого Княжества Литовского образца 1613 года в библиотеках Польши, Украины и Литвы. Дата обращения: 19 мая 2024. Архивировано 19 мая 2024 года.
Литература
- Alexandrowicz S. Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego Tomasza Makowskiego z 1613 r. tzw. „radziwiłłowska”, jako źródło do dziejów Litwy i Białorusi (пол.) // Studia Źródłoznawcze. — Warszawa: PWN, 1965. — T. X. — S. 33—67.
Ссылки
- Художник, гравёр, картограф, печатник (О Томаше Маковском) (недоступная ссылка)
- Древние карты
- Статья «История с географией»
- Статья «Детектив по Короткевичу»
- 420 лет назад Томаш Маковский издал первую крупномасштабную настенную карту Великого княжества Литовского
Википедия, чтение, книга, библиотека, поиск, нажмите, истории, книги, статьи, wikipedia, учить, информация, история, скачать, скачать бесплатно, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, картинка, музыка, песня, фильм, игра, игры, мобильный, телефон, Android, iOS, apple, мобильный телефон, Samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ПК, web, Сеть, компьютер, Информация о Томаш Маковский, Что такое Томаш Маковский? Что означает Томаш Маковский?
V Vikipedii est stati o drugih lyudyah s takoj familiej sm Makovskij Makovskij Tomash Tomash Makovskij pol Tomasz Makowski 1562 ili 1575 g ok 1630 g pechatnik hudozhnik i gravyor sozdatel karty Velikogo knyazhestva Litovskogo 1613 Rabotal v Nesvizhe na territorii sovremennoj Belarusi Tomash Makovskijpol Tomasz MakowskiByust v Starom parke Nesvizhskogo zamka 1990 Data rozhdeniya 1575 1575 Mesto rozhdeniya derevnya MakovoData smerti 1630 1630 Mesto smerti Krakov Rech PospolitayaPoddanstvo Rech PospolitayaRod deyatelnosti pechatnik kartograf hudozhnik i gravyor Mediafajly na VikiskladeZhizn i trudyV nachale XVII veka T Makovskij rukovodil tipografiej v Nesvizhe rabotal pri dvore knyazej Radzivillov zemlemerom pridvornym artistom risoval i graviroval po zakazam Nikolaya Hristofora Radzivilla Sirotki V 1600 1611 gg sozdal v Nesvizhe hudozhestvennye masterskie po oformleniyu knig i sostavleniyu i gravirovke kart Knigi s ego gravyurami izdanij belorusskih i polskih tipografij mozhno bylo vstretit v bibliotekah i muzeyah Moskvy Minska Vilno Lvova i drugih gorodov Sposobnosti Tomasha Makovskogo okazalis vesma kstati dlya Nikolaya Radzivilla opisavshego svoyo puteshestvie v Svyatuyu Zemlyu v otdelnoj knige V knige pomeshyon portret puteshestvennika vygravirovannyj Makovskim Titulnyj list otbit s gravyury na medi na nyom ramka s ierusalimskim krestom Kniga Kshishtofa Dorogostajskogo Gippika ili Kniga o loshadyah Krakov 1603 byla illyustrirovana gravyurami Tomasha Makovskogo Eto bylo pervoe v Rechi Pospolitoj posobie po konevodstvu i konnoj ezde neodnokratno pereizdavalas V 1611 godu v nesvizhskoj masterskoj Makovskij vygraviroval plan Moskvy na kotorom oboznacheny moskovskie hramy kolokolni bashni i drugie dostoprimechatelnosti Avtor panoramnyh gravyur Vilno Kovno Klecka Trokov Nesvizha Polockogo i Rechickogo zamkov Grodno Bresta chertezha Vitebska serii gravyur Osada Smolenska V 1613 godu on izdayot kartu Velikogo knyazhestva Litovskogo kotoruyu pechataet v Amsterdame v masterskoj G Gerritsa Podpisyval svoi proizvedeniya Makovskij po raznomu naprimer Makov vyrezal v Nesvizhe ili Tomash Makovskij iz Nesvizha Kleck v XVII veke Nesvizh v XVII veke Nesvizhskij plan Moskvy Stanislav Zholkevskij pokazyvaet na varshavskom sejme 1611 g carya Vasiliya Shujskogo gravyura s kartiny T Dolabella Radzivillovskaya karta velikogo knyazhestva LitovskogoKarta Velikogo knyazhestva Litovskogo Radzivilla Sirotki Karta Velikogo Knyazhestva Litovskogo izobrazhaet zemli sovremennyh Litvy Belarusi i Ukrainy Sostavlennaya Makovskim v 1613 godu dlya knyazya Nikolaya Radzivilla karta VKL hudozhestvenno oformlena dekorirovana ramkoj risunkami korablej dostoverno otmechena gidrografiya oboznacheno 1039 naselyonnyh punktov v tom chisle 544 v VKL iz nih 342 na territorii Belarusi shematichno izobrazheny zamki i hramy Krome togo v neskolkih mestah razmeshyon ukrashennyj vinetkami latinskij tekst soderzhashij svedeniya o prirodnyh bogatstvah kraya rekah torgovom sudohodstve krupnyh gorodah i razlichnyh uchrezhdeniyah akademiyah kollegiumah magistratah bogatyh magnatskih rezidenciyah dvorcah i usadbah Imeyutsya na karte i opisaniya obychaev i obryadov dannye o prinyatii v velikom knyazhestve Litovskom hristianstva zaklyuchenii Brestskoj cerkovnoj unii 1596 goda i pozzhe unii Polskoj Polnaya versiya karty sostoit iz dvuh chastej neposredstvenno karty VKL i karty nizhnego techeniya reki Dnepr s porogami Karta pereizdavalas v Amsterdame v 1631 1653 i 1662 godah na latinskom yazyke a v 1668 godu na francuzskom Segodnya podlinnik Radzivillovskoj karty nahoditsya v Nacionalnom istoricheskom muzee Respubliki Belarus a v otdele rukopisej staropechatnyh i redkih izdanij Nacionalnoj biblioteki Belarusi imeetsya eyo faksimilnoe vosproizvedenie Original teksta k karte hranitsya v universitetskoj biblioteke goroda Uppsala v Shvecii Na karte otmecheny Zhemajtiya Polese a takzhe osobye gorodskie okrugi Sluck ducatus Slucensis Mogilyov Mohiloviesis districtus Rogachyovskoe starostvo Rohaczouiense territorium Rechica Rzeczycensis terra V yuzhnoj chasti karty otmecheny Podole Blizhnyaya Volyn Wolynia citerior i Dalnyaya Volyn Volynia vlteririor Primenitelno k regionu Nizhnego Podneprovya dano poyasnenie otmechayushee chto eta territoriya takzhe nazyvaetsya ukrainoj ili Nizom quae tum vkraina tum Nis ab altis vocitatur Po obeim storonam ot Dnepra prostiralis pustynnye ravniny campi deserti citra Boristenem Primechatelno chto eto pervoe poyavlenie horonima ukraina na geograficheskoj karte Svedeniya ob etoj karte byli vvedeny v nauchnyj oborot v publikacii 1910 goda Veniamina Kordta na osnovanii reprodukcii iz atlasa Villema Blau 1631 goda Pervaya sohranivshayasya originalnaya nastennaya karta obnaruzhenaya v 1913 godu v biblioteke Uppsalskogo universiteta byla gravirovana Gesselem Gerritsom i otpechatana v Amsterdame Drugoj ekzemplyar karty byl najden v 1984 godu v biblioteke Anny Amalii Reprodukcii etoj karty publikovalis v mnogochislennyh atlasah Villema i Yana Blau PamyatByust T Makovskomu v NesvizheByust T Makovskogo v Nesvizhe Staryj park Nesvizhskogo zamka 1990PrimechaniyaJakubowski Jan Tomasz Makowski sztycharz i kartograf nieswieski przyczynek do dziejow sztuki i nauki na Litwie Warszawa 1923 30 s Jakubowski Jan Z dziejow Ksiecia Sierotki Geograf polski Tomasz Makowski Odglosy Ksiega zbiorowa wydana staraniem i nakladem Stowarzyszenia Dom Polski w Moskwie Moskwa 1916 S 69 79 V P Shamov Kraevedenie Belarusi V P Shamov Uchebnoe posobie Minsk RIPO 2014 302 s ISBN 978 985 503 419 4 Konno sportivyj kompleks usadba GIPIKA neopr Data obrasheniya 13 fevralya 2010 Arhivirovano 8 iyunya 2019 goda Zhurnal Soyuznoe Gosudarstvo aprel 2008 g neopr Data obrasheniya 13 fevralya 2010 Arhivirovano iz originala 16 fevralya 2018 goda Jakubowski Jan W sprawie mapy Litwy Tomasza Makowskiego 1613 Przeglad Geograficzny 1919 Tom I Zeszyt 3 4 S 297 306 Berkeley University of California Lines of Latitude Putting Ukraine on the map and keeping it there Arhivnaya kopiya ot 19 maya 2024 na Wayback Machine Karta Velikogo Knyazhestva Litovskogo obrazca 1613 goda v bibliotekah Polshi Ukrainy i Litvy neopr Data obrasheniya 19 maya 2024 Arhivirovano 19 maya 2024 goda LiteraturaAlexandrowicz S Mapa Wielkiego Ksiestwa Litewskiego Tomasza Makowskiego z 1613 r tzw radziwillowska jako zrodlo do dziejow Litwy i Bialorusi pol Studia Zrodloznawcze Warszawa PWN 1965 T X S 33 67 SsylkiHudozhnik gravyor kartograf pechatnik O Tomashe Makovskom nedostupnaya ssylka Drevnie karty Statya Istoriya s geografiej Statya Detektiv po Korotkevichu 420 let nazad Tomash Makovskij izdal pervuyu krupnomasshtabnuyu nastennuyu kartu Velikogo knyazhestva Litovskogo




