Википедия

Поморский язык

Помо́рский язы́к (пол. język pomorski, pomorszczyzna, кашуб. pòmòrsczi jãzëk, нем. Pomoranische Sprache) — в первом значении — обобщённое название диалектов автохтонного славянского населения Балтийского Поморья, генетически восходящих к древнему западнолехитскому племенному диалекту поморян (также поморянский язык, язык поморян, поморские диалекты, пол. dialekty pomorskie). Во втором значении «поморский язык» — одно из устаревших названий кашубского языка.

Поморский язык
image
Классификация
Языковая семья
евроазиатские языки
индоевропейские языки
балто-славянские языки
славянские языки
лехитские языки
поморский язык

Славянские диалекты Поморья

К числу поморских диалектов относят вымершие в средневековье славянские диалекты Западного Поморья, не зафиксированные исследователями и известные только по данным топонимики, ономастики и субстратной лексики; вымершие в XX веке словинские и кабатские говоры, распространённые в прошлом в районе озёр Гардно и Лебско, известные по описаниям учёных XIX и начала XX веков, а также современные диалекты кашубского языка. Диалекты поморских славян были близки полабскому языку, с которым их объединял ряд древних языковых черт, отличающих их от польского (кашуб. warna, młoc, miartwi, полаб. vorno, mlåt, ai̯ḿortĕ, но пол. wrona, mleć, martwy — «ворона», «молоть», «мёртвый»). Большая часть диалектов поморян в Средние века вымерла и сменилась немецким языком в результате многовековой германской экспансии. При этом западные поморяне относительно долгое время продолжали сохранять свои говоры. Так, упоминания о славянах в начале XVI века в разных районах Поморья (в окрестностях Щецина, Колобжега, Слупска, Бялогарда и Щецинека) встречаются в исторических документах, в частности, в хрониках Т. Кантцова (T. Kantzov) 1536—1542 годов. Восходящие к говорам восточных поморян, сохранившиеся до настоящего времени, кашубские диалекты вследствие исторической конвергенции с польским языком в синхронном плане могут рассматриваться как польские диалекты. Ряд исследователей, таких как А. Брюкнер и другие, возводит диалекты Поморья к древнепольскому языку. Т. Милевский не относил поморские диалекты ни к западнолехитскому, ни к восточнолехитскому языковым ареалам.

Данные о западнопоморских диалектах были получены исследователями в результате анализа славянской топонимики, отмечаемой на территории Западного Поморья, и ономастики, встречающейся в средневековых латинских и немецких документах. Так же, как и польский язык, поморские диалекты (включая кашубские) вместе с полабским языком (вымершим в XVII—XVIII веках) и славянскими диалектами между Одером и Эльбой (вымершими в VIII—XIV веках) характеризовались общелехитскими чертами:

  1. Сохранение носовых гласных.
  2. Отсутствие изменения g > h.
  3. Наличие смычки в ʒ, ʒ’, возникших на месте праславянского *dj и на месте *g в результатах второй и третьей палатализаций.
  4. Изменения ě > a, ę > ǫ перед твёрдыми переднеязычными согласными.

Кроме того диалекты Западного Поморья характеризуются западнолехитскими чертами, которые противопоставляют восточнолехитскому польскому языку все остальные лехитские языки и диалекты. К западнолехитским чертам, охватывающим всю или почти всю территорию диалектов поморян, относятся:

  1. Случаи сохранения неметатизированных сочетаний в группе *tort: parḿėń «луч» при польск. promień; kárvinc «коровий навоз» при польск. krowa «корова».
  2. Образование на месте сонантов l’ и l (в современном кашубском — áł): máłknǫc «умолкать» при польск. milknąć.
  3. Сохранение мягкости согласных перед -ar-: čv́arti «четвёртый»; ḿarznǫc «мёрзнуть, замерзать»; čv́ardi «твёрдый» при польск. czwarty, marznąć, twardy.

Данные языковые черты в древности отмечались и на части территории восточнолехитского ареала. Формы с tart спорадически встречаются в топонимах на всей территории Польши, включая её южные районы, формы с и смягчением перед -ar- также встречаются южнее и восточнее западнолехитского поморского ареала.

Некоторые языковые черты, характерные для восточнолехитского ареала, распространялись вплоть до правобережья Одры. Дальше всех на запад продвигалось в прошлом восточнолехитское изменение e > o перед твёрдыми переднеязычными согласными, датируемое приблизительно X веком. Близки к изоглоссе e > o ещё две фонетические изоглоссы, распространившиеся из восточнолехитского ареала позднее, к XIII веку: переход мягкого ŕ > ř и мягких t’ и d’ в среднеязычные аффрикаты ć и ʒ́. Данные изменения мягких согласных встречаются в материалах топонимики и ономастики Гданьского и Слупского Поморья, но неизвестны в районах ближе к Щецину.

Название кашубского языка

Название «поморский язык» является вариантом лингвонима кашубского языка, употреблявшимся с конца XIX века до 1920—1930 годов XX века наряду с названием поморско-кашубский язык, кашубско-поморский язык (пол. język pomorsko-kaszubski, język kaszubsko-pomorski). В частности, название поморский употреблялось для языка кашубов и словинцев в таких научных изданиях, как работы С. Рамулта — Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego 1893 года, Ф. Лоренца — Geschichte der Pomoranischen (Kaschubischen) Sprache 1925 года, Gramatyka Pomorska 1927 года и т. д. и Ф. Хинце (F. Hinze). При этом Ф. Лоренц отмечал, что сами кашубы свой язык поморским не называли, данное название является несколько искусственным, хотя и отражает исторические реалии: его происхождение связано с названием древнего племени и княжества в прошлом (Pomorania, pomorani, Pomerania, pomerani) и всего края в настоящее время (пол. Pomorze, кашуб. Pòmòrskô, нем. Pommern), сами же кашубы свой язык называют кашубским. По словам С. Рамулта, он применял термин «поморский» по отношению к кашубскому языку для указания на положение кашубского среди прочих славянских языков, а также для напоминания оставшимся потомкам поморян об исконном названии их языка.

Примечания

Комментарии

  1. Полабский язык, который был распространён на крайнем западе лехитской языковой территории, образовывал западнолехитский ареал. Польский язык представляет восточнолехитский ареал. Между полабским и польским некогда располагался широкий пояс диалектов, имевший переходный характер.

Источники

  1. Бернштейн С. Б. [bse.sci-lib.com/article103164.html Статья Славянские языки] // Большая советская энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М.: «Сов. энциклопедия», 1969—1978. — Т. 23. (Дата обращения: 29 октября 2012)
  2. Ананьева Н. Е. История и диалектология польского языка. — 3-е изд., испр. — М.: Книжный дом «Либроком», 2009. — С. 19. — ISBN 978-5-397-00628-6. Архивировано 5 апреля 2009 года.
  3. Rzetelska-Feleszko E. Приморски дијалекти. Одредница из књиге Кашупски језик, језички саветник (Język kaszubski, poradnik encyklopedyczny, уредник Јежи Тредер), Gdańsk, Uniwersytet Gdański, Oficyna Czec, 2002 (серб.). Растко-Кашуби — Rastkò-Kaszëbë — Rastko-Kaszuby (2004—2007). Архивировано из оригинала 20 октября 2013 года. (Дата обращения: 29 октября 2012)
  4. Дуличенко А. Д. Западнославянские языки. Кашубский язык // Языки мира. Славянские языки. — М.: Academia, 2005. — С. 383. — ISBN 5-87444-216-2.
  5. Popowska-Taborska H. Kaszubszczyzna. Zarys dziejów. — Warszawa: PWN, 1980. — С. 10—11.
  6. Скорвид С. С. Статья Кашубский язык // Большая российская энциклопедия / Отв. ред. — С. Л. Кравец. — М.: «Большая Российская энциклопедия», 2009. — Т. 13. — ISBN 978-5-85270-344-6. (Дата обращения: 29 октября 2012)
  7. Brückner A. Dzieje Języka Polskiego. — Wrocław: Zaklad Narodowy im. Ossolińskich, 1960. — С. 18—19.
  8. Milewski T. Językoznawstwo. — Wrocław: PWN, 2006. — С. 141.
  9. Popowska-Taborska H. Kaszubszczyzna. Zarys dziejów. — Warszawa: PWN, 1980. — С. 24.
  10. Popowska-Taborska H. Kaszubszczyzna. Zarys dziejów. — Warszawa: PWN, 1980. — С. 24—25.
  11. Popowska-Taborska H. Kaszubszczyzna. Zarys dziejów. — Warszawa: PWN, 1980. — С. 27—29.
  12. Popowska-Taborska H. Kaszubszczyzna. Zarys dziejów. — Warszawa: PWN, 1980. — С. 25.
  13. Treder J. Leksykon kaszubski. Jezyk pomorski (пол.). Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe pod redakcją Haliny Karaś (2010). Архивировано 20 октября 2013 года. (Дата обращения: 29 октября 2012)
  14. Lorentz F. Gramatyka Pomorska, Zeszyt 1. — Poznań: Instytut Zachodnio-słowiański przy Uniwersytecie Poznańskim, 1927. — С. 7. Архивировано 15 октября 2013 года.
  15. Treder J. Приморски језик. Одредница из књиге Кашупски језик, језички саветник (Język kaszubski, poradnik encyklopedyczny, уредник Јежи Тредер), Gdańsk, Uniwersytet Gdański, Oficyna Czec, 2002 (серб.). Растко-Кашуби — Rastkò-Kaszëbë — Rastko-Kaszuby (2004—2007). Архивировано из оригинала 4 ноября 2013 года. (Дата обращения: 29 октября 2012)

Литература

Rzetelska-Feleszko E., Duma J. Językowa przeszłość Pomorza Zachodniego na podstawie nazw miejscowych. — Warszawa, 1996.

Википедия, чтение, книга, библиотека, поиск, нажмите, истории, книги, статьи, wikipedia, учить, информация, история, скачать, скачать бесплатно, mp3, видео, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, картинка, музыка, песня, фильм, игра, игры, мобильный, телефон, Android, iOS, apple, мобильный телефон, Samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, ПК, web, Сеть, компьютер, Информация о Поморский язык, Что такое Поморский язык? Что означает Поморский язык?

Ne sleduet putat s nizhnenemeckimi pomeranskimi dialektami Ne sleduet putat s severnorusskimi pomorskimi govorami Pomo rskij yazy k pol jezyk pomorski pomorszczyzna kashub pomorsczi jazek nem Pomoranische Sprache v pervom znachenii obobshyonnoe nazvanie dialektov avtohtonnogo slavyanskogo naseleniya Baltijskogo Pomorya geneticheski voshodyashih k drevnemu zapadnolehitskomu plemennomu dialektu pomoryan takzhe pomoryanskij yazyk yazyk pomoryan pomorskie dialekty pol dialekty pomorskie Vo vtorom znachenii pomorskij yazyk odno iz ustarevshih nazvanij kashubskogo yazyka Pomorskij yazykKlassifikaciyaYazykovaya semya evroaziatskie yazykiindoevropejskie yazykibalto slavyanskie yazykislavyanskie yazykilehitskie yazykipomorskij yazyk dd dd dd dd dd Slavyanskie dialekty PomoryaK chislu pomorskih dialektov otnosyat vymershie v srednevekove slavyanskie dialekty Zapadnogo Pomorya ne zafiksirovannye issledovatelyami i izvestnye tolko po dannym toponimiki onomastiki i substratnoj leksiki vymershie v XX veke slovinskie i kabatskie govory rasprostranyonnye v proshlom v rajone ozyor Gardno i Lebsko izvestnye po opisaniyam uchyonyh XIX i nachala XX vekov a takzhe sovremennye dialekty kashubskogo yazyka Dialekty pomorskih slavyan byli blizki polabskomu yazyku s kotorym ih obedinyal ryad drevnih yazykovyh chert otlichayushih ih ot polskogo kashub warna mloc miartwi polab vorno mlat ai ḿortĕ no pol wrona mlec martwy vorona molot myortvyj Bolshaya chast dialektov pomoryan v Srednie veka vymerla i smenilas nemeckim yazykom v rezultate mnogovekovoj germanskoj ekspansii Pri etom zapadnye pomoryane otnositelno dolgoe vremya prodolzhali sohranyat svoi govory Tak upominaniya o slavyanah v nachale XVI veka v raznyh rajonah Pomorya v okrestnostyah Shecina Kolobzhega Slupska Byalogarda i Shecineka vstrechayutsya v istoricheskih dokumentah v chastnosti v hronikah T Kantcova T Kantzov 1536 1542 godov Voshodyashie k govoram vostochnyh pomoryan sohranivshiesya do nastoyashego vremeni kashubskie dialekty vsledstvie istoricheskoj konvergencii s polskim yazykom v sinhronnom plane mogut rassmatrivatsya kak polskie dialekty Ryad issledovatelej takih kak A Bryukner i drugie vozvodit dialekty Pomorya k drevnepolskomu yazyku T Milevskij ne otnosil pomorskie dialekty ni k zapadnolehitskomu ni k vostochnolehitskomu yazykovym arealam Dannye o zapadnopomorskih dialektah byli polucheny issledovatelyami v rezultate analiza slavyanskoj toponimiki otmechaemoj na territorii Zapadnogo Pomorya i onomastiki vstrechayushejsya v srednevekovyh latinskih i nemeckih dokumentah Tak zhe kak i polskij yazyk pomorskie dialekty vklyuchaya kashubskie vmeste s polabskim yazykom vymershim v XVII XVIII vekah i slavyanskimi dialektami mezhdu Oderom i Elboj vymershimi v VIII XIV vekah harakterizovalis obshelehitskimi chertami Sohranenie nosovyh glasnyh Otsutstvie izmeneniya g gt h Nalichie smychki v ʒ ʒ voznikshih na meste praslavyanskogo dj i na meste g v rezultatah vtoroj i tretej palatalizacij Izmeneniya e gt a e gt ǫ pered tvyordymi peredneyazychnymi soglasnymi Krome togo dialekty Zapadnogo Pomorya harakterizuyutsya zapadnolehitskimi chertami kotorye protivopostavlyayut vostochnolehitskomu polskomu yazyku vse ostalnye lehitskie yazyki i dialekty K zapadnolehitskim chertam ohvatyvayushim vsyu ili pochti vsyu territoriyu dialektov pomoryan otnosyatsya Sluchai sohraneniya nemetatizirovannyh sochetanij v gruppe tort parḿen luch pri polsk promien karvinc korovij navoz pri polsk krowa korova Obrazovanie ol na meste sonantov l i l v sovremennom kashubskom al malknǫc umolkat pri polsk milknac Sohranenie myagkosti soglasnyh pered ar cv arti chetvyortyj ḿarznǫc myorznut zamerzat cv ardi tvyordyj pri polsk czwarty marznac twardy Dannye yazykovye cherty v drevnosti otmechalis i na chasti territorii vostochnolehitskogo areala Formy s tart sporadicheski vstrechayutsya v toponimah na vsej territorii Polshi vklyuchaya eyo yuzhnye rajony formy s ol i smyagcheniem pered ar takzhe vstrechayutsya yuzhnee i vostochnee zapadnolehitskogo pomorskogo areala Nekotorye yazykovye cherty harakternye dlya vostochnolehitskogo areala rasprostranyalis vplot do pravoberezhya Odry Dalshe vseh na zapad prodvigalos v proshlom vostochnolehitskoe izmenenie e gt o pered tvyordymi peredneyazychnymi soglasnymi datiruemoe priblizitelno X vekom Blizki k izoglosse e gt o eshyo dve foneticheskie izoglossy rasprostranivshiesya iz vostochnolehitskogo areala pozdnee k XIII veku perehod myagkogo ŕ gt r i myagkih t i d v sredneyazychnye affrikaty c i ʒ Dannye izmeneniya myagkih soglasnyh vstrechayutsya v materialah toponimiki i onomastiki Gdanskogo i Slupskogo Pomorya no neizvestny v rajonah blizhe k Shecinu Nazvanie kashubskogo yazykaNazvanie pomorskij yazyk yavlyaetsya variantom lingvonima kashubskogo yazyka upotreblyavshimsya s konca XIX veka do 1920 1930 godov XX veka naryadu s nazvaniem pomorsko kashubskij yazyk kashubsko pomorskij yazyk pol jezyk pomorsko kaszubski jezyk kaszubsko pomorski V chastnosti nazvanie pomorskij upotreblyalos dlya yazyka kashubov i slovincev v takih nauchnyh izdaniyah kak raboty S Ramulta Slownik jezyka pomorskiego czyli kaszubskiego 1893 goda F Lorenca Geschichte der Pomoranischen Kaschubischen Sprache 1925 goda Gramatyka Pomorska 1927 goda i t d i F Hince F Hinze Pri etom F Lorenc otmechal chto sami kashuby svoj yazyk pomorskim ne nazyvali dannoe nazvanie yavlyaetsya neskolko iskusstvennym hotya i otrazhaet istoricheskie realii ego proishozhdenie svyazano s nazvaniem drevnego plemeni i knyazhestva v proshlom Pomorania pomorani Pomerania pomerani i vsego kraya v nastoyashee vremya pol Pomorze kashub Pomorsko nem Pommern sami zhe kashuby svoj yazyk nazyvayut kashubskim Po slovam S Ramulta on primenyal termin pomorskij po otnosheniyu k kashubskomu yazyku dlya ukazaniya na polozhenie kashubskogo sredi prochih slavyanskih yazykov a takzhe dlya napominaniya ostavshimsya potomkam pomoryan ob iskonnom nazvanii ih yazyka PrimechaniyaKommentarii Polabskij yazyk kotoryj byl rasprostranyon na krajnem zapade lehitskoj yazykovoj territorii obrazovyval zapadnolehitskij areal Polskij yazyk predstavlyaet vostochnolehitskij areal Mezhdu polabskim i polskim nekogda raspolagalsya shirokij poyas dialektov imevshij perehodnyj harakter Istochniki Bernshtejn S B bse sci lib com article103164 html Statya Slavyanskie yazyki Bolshaya sovetskaya enciklopediya Gl red A M Prohorov 3 e izd M Sov enciklopediya 1969 1978 T 23 Data obrasheniya 29 oktyabrya 2012 Ananeva N E Istoriya i dialektologiya polskogo yazyka 3 e izd ispr M Knizhnyj dom Librokom 2009 S 19 ISBN 978 5 397 00628 6 Arhivirovano 5 aprelya 2009 goda Rzetelska Feleszko E Primorski diјalekti Odrednica iz kњige Kashupski јezik јezichki savetnik Jezyk kaszubski poradnik encyklopedyczny urednik Јezhi Treder Gdansk Uniwersytet Gdanski Oficyna Czec 2002 serb Rastko Kashubi Rastko Kaszebe Rastko Kaszuby 2004 2007 Arhivirovano iz originala 20 oktyabrya 2013 goda Data obrasheniya 29 oktyabrya 2012 Dulichenko A D Zapadnoslavyanskie yazyki Kashubskij yazyk Yazyki mira Slavyanskie yazyki M Academia 2005 S 383 ISBN 5 87444 216 2 Popowska Taborska H Kaszubszczyzna Zarys dziejow Warszawa PWN 1980 S 10 11 Skorvid S S Statya Kashubskij yazyk Bolshaya rossijskaya enciklopediya Otv red S L Kravec M Bolshaya Rossijskaya enciklopediya 2009 T 13 ISBN 978 5 85270 344 6 Data obrasheniya 29 oktyabrya 2012 Bruckner A Dzieje Jezyka Polskiego Wroclaw Zaklad Narodowy im Ossolinskich 1960 S 18 19 Milewski T Jezykoznawstwo Wroclaw PWN 2006 S 141 Popowska Taborska H Kaszubszczyzna Zarys dziejow Warszawa PWN 1980 S 24 Popowska Taborska H Kaszubszczyzna Zarys dziejow Warszawa PWN 1980 S 24 25 Popowska Taborska H Kaszubszczyzna Zarys dziejow Warszawa PWN 1980 S 27 29 Popowska Taborska H Kaszubszczyzna Zarys dziejow Warszawa PWN 1980 S 25 Treder J Leksykon kaszubski Jezyk pomorski pol Dialekty i gwary polskie Kompendium internetowe pod redakcja Haliny Karas 2010 Arhivirovano 20 oktyabrya 2013 goda Data obrasheniya 29 oktyabrya 2012 Lorentz F Gramatyka Pomorska Zeszyt 1 Poznan Instytut Zachodnio slowianski przy Uniwersytecie Poznanskim 1927 S 7 Arhivirovano 15 oktyabrya 2013 goda Treder J Primorski јezik Odrednica iz kњige Kashupski јezik јezichki savetnik Jezyk kaszubski poradnik encyklopedyczny urednik Јezhi Treder Gdansk Uniwersytet Gdanski Oficyna Czec 2002 serb Rastko Kashubi Rastko Kaszebe Rastko Kaszuby 2004 2007 Arhivirovano iz originala 4 noyabrya 2013 goda Data obrasheniya 29 oktyabrya 2012 LiteraturaRzetelska Feleszko E Duma J Jezykowa przeszlosc Pomorza Zachodniego na podstawie nazw miejscowych Warszawa 1996 Nekotorye vneshnie ssylki v etoj state vedut na sajty zanesyonnye v spam list Eti sajty mogut narushat avtorskie prava byt priznany neavtoritetnymi istochnikami ili po drugim prichinam byt zapresheny v Vikipedii Redaktoram sleduet zamenit takie ssylki ssylkami na sootvetstvuyushie pravilam sajty ili bibliograficheskimi ssylkami na pechatnye istochniki libo udalit ih vozmozhno vmeste s podtverzhdaemym imi soderzhimym Spisok problemnyh ssylokbse sci lib com article103164 html

NiNa.Az

NiNa.Az - Абсолютно бесплатная система, которая делится для вас информацией и контентом 24 часа в сутки.
Взгляните
Закрыто